หากพูดถึงคำว่า ‘รักแรก’ เชื่อเหลือเกินว่าหลายคนคงมีภาพบุคคล เหตุการณ์ หรืออะไรก็ตามแต่ที่ชวนให้เราย้อนนึกถึงเขาหรือเธอคนนั้น คนที่ทำให้หัวใจของเราได้เต้นเป็นจังหวะรักครั้งแรก คนที่เป็นทุกความรู้สึก และเป็นคนที่เมื่อย้อนนึกถึงทีไรก็อาจยังมีความรู้สึกบางอย่างที่ติดค้างอยู่ในใจซ้ำๆ

เขาหรือเธอคนนั้นยังคงเหมือนเดิมอยู่ในความทรงจำ

ไม่ว่าเวลาจะหมุนเวียนเปลี่ยนไปแค่ไหน

เคยสงสัยหรือไม่? ว่าเพราะอะไร ‘รักแรก’ จึงยังสวยงามและตราตรึงอยู่ในความทรงจำ

เนื่องในโอกาสวันรักแรกแห่งชาติ (National First Love) เวียนมาถึง จึงเป็นโอกาสอันดีที่เราจะได้ย้อนสำรวจเรื่องนี้ร่วมกัน

ว่าเพราะอะไรรักครั้งแรกถึงลืมโคตรยาก

นั่นอาจเป็นผลพวงจาก ‘ซิกานิก เอฟเฟกต์’ (Zeigarnik Effect) ที่บอกกับเราว่า

อะไรที่ยัง ‘ติดค้าง’ เรามักจะจำสิ่งต่างๆ เหล่านั้นอย่างขึ้นใจ

‘ซิกานิก เอฟเฟกต์’ คือคำอธิบายทางจิตวิทยาที่ระบุถึงปรากฏการณ์ว่าด้วยการที่คนเรามักสิ่งที่ยังค้าคาหรือทำไม่เสร็จสิ้นได้มากกว่าสิ่งที่ทำเสร็จหรือสำเร็จไปแล้ว

อันที่จริงแล้วในชีวิตคนเรามักเจอเอฟเฟกต์นี้ในหลากหลายปรากฏการณ์และหลายบริบทในชีวิต ลองนึกภาพตามว่ามันจะมี ‘เรื่องบางเรื่อง’ อยู่ในหัวเราตลอดเวลา เหมือนจะลืมได้แต่ก็ไม่ และถึงไม่อยากปฏิเสธว่าลืมได้แล้วก็อาจจะใช่

ซึ่งว่ากันว่าวิธีที่จะทำให้เราหายจากอาการเหล่านี้ได้ คือ ‘การกลับไปทำเรื่องนั้นให้เสร็จ’

ปรากฏการณ์นี้ถูกค้นพบในปี 1927 โดย บลูมา เซย์การนิค (Bluma Zeigarnik) นักจิตวิทยาชาวโซเวียต เธอได้รับแรงบันดาลใจในการศึกษาเรื่องนี้จากการที่บริกรในร้านอาหารสามารถจำรายละเอียดคำสั่งซื้อที่ยังไม่ได้รับการชำระเงินได้ แต่กับโต๊ะอาหารที่เสิร์ฟครบหรือชำระค่าบริการเสร็จไปเรียบร้อยแล้วนั้น บริการกลับจำไม่ได้ ซึ่งเมื่อไปทำการทดลองผลก็ออกมาเป็นเช่นนี้ที่คาดไว้ ไม่ต่างกัน ‘รักครั้งแรก’ ก็เป็นหนึ่งในนั้น 

บทความจาก The MATTER ยังระบุถึงความน่าสนใจจากงานศึกษาวิจัยของมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดที่ระบุว่า ร้อยละ 71 ของกลุ่มตัวอย่างจากการศึกษากล่าวว่าใช้เวลากว่า 3 เดือนในการฟื้นฟูและเยียวยาตนเองจากรักครั้งแรก ซึ่งอีกสิ่งที่น่าสนใจไม่แพ้กันคือกลุ่มตัวอย่างที่นอกเหนือจากนั้นกลับใช้เวลาฟื้นฟูและเยียวยานานมากกว่า 3 เดือนเสียอีก

หลายคนมักมองว่ารักครั้งแรกมักไม่สมหวัง หรือเราอาจติดค้างอะไรอยู่กับช่วงเวลานั้นสักอย่าง บางอย่างอยากกลับไปแก้ไข อยากทำอะไรสักอย่าง หรืออยากบอกบางสิ่งไป
เพียงแค่ว่าเวลาเหล่านั้นมันหวนย้อนกลับมาไม่ได้แล้ว

ชาวนักรักหลายคนจึงอาจยังติดอยู่กับช่วงเวลานั้น ไม่ต่างอะไรจากตัวละคร ‘เจี๊ยบ’ ในภาพยนตร์ แฟนฉัน (2546) ที่น้อยหน่ายังคงสวยงามและเหมือนเดิมอยู่เสมอในความทรงจำสีจางๆ ที่แม้อาจจะเลือนราง แค่ยังไม่หายไปไหน 

อีกทั้งเมื่อประกอบกับอารมณ์คะนึงจิตคิดย้อนหาวันวาน (Nostalgia) ที่เรามักหวนย้อนคิดถึงเมื่อวันเวลาล่วงเลยผ่าน การให้ความทรงจำเก่าๆ ได้พัดผ่านมานั้นไม่ว่าจะเจ็บปวดหรือสมหวัง แต่สิ่งต่างๆ เหล่านั้นจะยังคงอยู่เสมอไปตราบใดที่ใจเรายังจดจำ

และนี่คือเหตุผลที่ ‘รักแรก’ ลืมโคตรยาก